Maria Tenhemelopneming

Overweging van René Dinklo OP, 16 aug. 2026 - Hoogfeest Maria Tenhemelopneming

  Eerste lezing: Openbaring 12,1-11
  Evangelie: Lucas 1,39-56

Lees of print je de overweging liever als PDF? Die vind je hier.
Hier vind je alle overwegingen.

Overweging

Zusters en broeders, beste mensen,

Wie van jullie heeft thuis één of meerdere Mariabeelden staan? Bijvoorbeeld in de huiskamer, in de gang of onder een laag stof op zolder. Steek maar uw vinger op.

Maria is dus best wel populair. Het kan een verbeelding van Maria zijn als een jonge slanke vrouw of als een plechtige Maria met een kroontje op haar hoofd, of als de verdrietige Maria wanneer het ontzielde lichaam van haar zoon Jezus op haar schoot ligt.

Het levensverhaal van Maria omlijst het leven van Jezus. In het eerste hoofdstuk van het Lucasevangelie waar we zo straks een gedeelte uit gelezen hebben, horen we over de zwangere Maria. En in het einde van het Johannesevangelie kunnen we lezen hoe Maria aanwezig was toen Jezus stierf aan het kruis. Dat moet niet te bevatten zijn geweest hoe dat haar geraakt heeft om je eigen zoon de marteldood zien in te gaan vanwege een valse veroordeling.

Allerlei heftige emoties heeft Maria moeten doorvoelen. En dat maakt haar ook een toegankelijk persoon voor ons.

Wanneer we uit de Openbaring van Johannes lezen op het feest van Maria Tenhemelopneming dan ontkom je er niet aan om in de vrouw die beschreven wordt Maria te herkennen. Je ziet haar afgebeeld op de voorkant van de orde van dienst met de maan en de zon en de krans van twaalf sterren om haar hoofd. Deze voorstelling geeft aan Maria een kosmische dimensie.

En uit al de dimensies die in de loop der eeuwen aan Maria zijn toegedicht kunnen we elementen halen uit de joodse en christelijke traditie, maar ook heidense tradities.

Toch is het problematisch om in de vrouw uit de eerste lezing Maria te herkennen. Maria staat immers bekend om haar onvoorwaardelijke liefde voor haar zoon Jezus en dat spoort moeilijk met het gegeven dat in de lezing de vrouw en haar kind gescheiden worden.

Het meest opmerkelijke aan Maria is wellicht haar spirituele houding. In al haar hoogte- en dieptepunten van het leven, zag zij de werking van Gods geest. En daar putte zij de kracht uit om al wat haar overkwam te dragen.

Rond Maria is een enorme volksdevotie ontstaan. Zo blijft Maria een levend voorbeeld, maar het gevaar bestaat ook dat Maria ten onder gaat in romantische beelden. Het Magnificat, de lofzang van Maria, laat echter een ander beeld zien.

Zij zei ook:

Hij drijft uiteen wie zich verheven wanen,
heersers stoot hij van hun troon
en wie gering is geeft hij aanzien.
Wie honger heeft overlaadt hij met gaven,
maar rijken stuurt hij weg met lege handen.

Dat is revolutionaire taal. Het is de taal die de persoon van Jezus in vervulling heeft doen gaan en die hem in levensgevaar bracht. De geest van God is te vinden in zachte krachten, maar God is ook van de omkering van verhoudingen om de achtergestelden, de zieken, de zwakken, de niet-gezienen in het licht te stellen.

En helaas, hoe actueel is dat programma van omkering.

Denk eens aan het beleid van de president van de Verenigde Staten, die zegt veel op te hebben met het christelijk erfgoed, maar in zijn beleid de sterken sterker maakt en de zwakken zwakker. Hij ontneemt de hongeren wat ze nog hebben door allerlei ontwikkelingsprogramma’s te stoppen, hij maakt de rijken rijker inclusief zijn eigen familie en hij begint zonder breed overleg een oorlog met Iran die voorlopig nog niet ten einde is en met grote gevolgen voor de wereldeconomie. En wie hebben daar het meest van te lijden? Juist, de ontwikkelingslanden.

Mensen recht doen en vooral de zwakken is ook een uitdaging in Nederland. Denk aan de hoopoplopende discussies over de asielproblematiek, het slepende dossier rond de toeslagen-affaire, burgers die tegen administratieve muren aanlopen en zich daardoor niet gehoord voelen. De stille armoede in ons land…

Al vele eeuwen lang wordt het Magnificat gezongen. Het is standaard opgenomen in het avondgebed – de vespers – van het getijdengebed dat gebeden wordt in kloosters en door gewijde ambtsdragers. Maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat die oproep tot omkering van verhouding geen holle frasen blijken te zijn? Hoe geven we invulling aan dit program dat Maria uitspreekt? Het is het levensprogram van Jezus. Het program dat ook is terug te vinden in het Oude Testament.

Het antwoord kan alleen maar gevonden worden in die spirituele houding van Maria: ‘mij geschiedde naar uw woord.’ Het is de stem van God die wij in ons mogen laten klinken en die onze wegwijzer ten leven is. Wanneer we onvoldoende ruimte in onszelf maken om die stem te laten doorklinken dan klinken andere stemmen in ons door. Stemmen die er vooral erop uit zijn om ons eigenbelang voorop te stellen en als deze stemmen de overhand krijgen, ontstaat er een kille wereld waarin de rijken rijker worden ten koste van de armen.

Beste mensen, zusters en broeders,

U ziet hier naast het altaar een Mariabeeld staan dat vroeger in de sacristie stond. Dit beeld is door twee parochianen van het oratorium hierboven, naar beneden gedragen. Om het feest van Maria Tenhemelopneming te vieren, moest deze Maria dus eerst afdalen. Moge deze beweging symbolisch zijn voor ons omgaan met Maria.

Maria is immers meer dan die hemelse vrouw, vaak suikerzoet afgebeeld, de koningin van de hemel, moeder Gods. Zij is ook de aardse vrouw die pleitte voor omkering van verhoudingen in onze samenleving om gerechtigheid te laten zegevieren.

Amen.