Ruimte voor velen
Overweging van Corinne van Nistelrooij OP
Eerste lezing: Openbaring van Johannes 7, 2-4 9-14
Evangelie: Matteüs 5,2 -12a
Lees of print je de overweging liever als PDF? Die vind je hier.
Hier vind je alle overwegingen.
Overweging
Op een avond een paar weken geleden kreeg ik een telefoontje. Er was iets ergs gebeurd in de kerk. Iets dat te maken heeft met een heilige, met onze patroonheilige nog wel. Het beeld van St. Thomas van Aquino was gevallen. Het enige beeld dat we in onze kerk hadden van de heilige Thomas van Aquino lag in duizend stukjes op de grond. Iemand had het per ongeluk laten vallen…
U herinnert zich misschien het bronzen beeld wel; een stevige Thomas, zittend, met een indrukwekkend boek in zijn hand: de Summa theologica. Thomas schreef het, het omvat drie dikke delen, en het is een klassieker. Een meesterwerk waarin alle theologische leerstellingen uitgelegd en onderbouwd worden. Het was een knappe kop, die dominicaan uit de 13e eeuw.
Thomas werd (en wordt) dan ook afgebeeld met een ster op zijn borst, als een teken van wijsheid. Hij was één van de grootste kerkleraren die we in de geschiedenis gehad hebben. En het beeld maakte een handgebaar waarin duim en wijsvinger met elkaar een cirkel maken. Wat geduid kan worden als: volmaakte wijsheid.
Maar nu ligt het beeld aan stukken. Gij zult geen gesneden beeld maken, is het 4e gebod in het boek Exodus. Maar dat gaat over God, niet over de heiligen. Heiligenbeelden hebben we als katholieken volop. We zetten er kaarsjes bij om bescherming van onszelf en onze naasten. We zoeken bij hen naar troost en inspiratie en we vragen hen voor ons te bidden.
Want al degenen die heilig verklaard zijn leefden op bijzondere wijze. Hoe hebben zij met zichzelf geworsteld, en met de wereld om zich heen voordat zij, op eigen wijze, durfden leven naar Gods Woord? Heiligen weten daarom, uit ervaring, hoe moeilijk gewone mensen het kunnen hebben in hun worsteling op weg naar zuiver leven.
Met Allerheiligen gedenken we niet alleen de groten die op de heiligenkalender staan, het is ook, en op de eerste plaats, het feest van alle kleine lieve mensen die we persoonlijk hebben gekend. Onze dierbaren die ons zijn ontvallen, van wie we afscheid moesten nemen. Het gaat om één grote mensengemeenschap die alle grenzen van ruimte en tijd overstijgt. Johannes noemt ze zijn troostboek, in het boek Openbaring. “Er zijn er vele die Gods zegel droegen”, zo staat er. Twaalf maal twaalfduizend, afkomstig uit elke stam van Israël. Israël is in Bijbelse taal niet enkel een land of een volk. Het gaat om mensen uit álle rassen en volkeren. Als er staat: ‘afkomstig uit elke stam van Israël’ wordt verwezen naar de volheid van Gods Volk. Het gaat dan om een type mens, niet om een ras of nationaliteit. Het zijn de zachtmoedigen die het goede willen, het zijn barmhartigen die vrede brengen. Het zijn mensen die willen horen, of op zijn minst willen weten dat er altijd en steeds maar weer iets moois te horen is in het verhaal van iedere ander.
Al die eigenschappen, die ons ‘zalig’ maken, die worden ons niet in de schoot geworpen. Die vragen van ons toewijding, inzet en omvorming. En dat doet me denken aan de laatste zinnen van de eerste lezing. De zinnen waar het gaat om de mensen die uit de verschrikkingen gekomen zijn. Ze hebben hun kleren wit gewassen met het bloed van het lam. Het bloed van Christus. Je kleren wit wassen in bloed? Verbazingwekkend klinkt dat…
Opmerkelijk vind ik het wassen. Wassen, doe je zelf, daarin ben je actief. Blijkbaar is er actie nodig, zuivering van jezelf in relatie tot God en je naaste. Zó hebben mensen deel aan het reddende werk van Christus. Deze zinnen van de lezing plaatsen gelovig leven in een dynamiek van omvorming en groei. Wat wij in aanleg zijn, kunnen we in waarheid worden. En dat hoeven we niet alleen te doen, er zijn mensen ons voorgegaan. Een dag als Allerheiligen herinnert ons daar weer aan.
Zien we ze voor ons? Al onze geliefde doden, in het wit gekleed…. met palmtakken in hun hand? Ik bid dat ze in volle glorie mogen blijven staan voor Gods aangezicht en vooral ook voor het onze. De grote en de kleine mensen, de onbekende en de bekende, de gewone en de geleerden. Ook de man van wie het beeld hier in 1000 stukken uit elkaar gevallen is.
En weet u wat mooi is? Twee belangrijke delen van het beeld van Thomas zijn wonderbaarlijk genoeg niet stuk gevallen. Ik pak ze er even bij. Zijn hoofd, datgene waarmee hij alles uitgedacht en beschreven heeft. En zijn hand, dat het gebaar maakt van volmaakte waarheid. Dat is toch bijzonder! Alsof onze beschermheilige vanuit de hemel op Allerheiligen tegen ons zeggen wil: “mijn gedachtegoed en mijn handreiking laat ik jullie na. Maar pakken jullie het nu verder zelf op?”
Laten we dat maar doen!
En tot slot nog één toevoeging. Natuurlijk wordt er inmiddels gekeken of we een kopie van dit beeld kunnen laten maken. Want onze schutspatroon van het rectoraat willen we toch blijvend gedenken!
