Leven van genoeg
Overweging van Corinne van Nistelrooij OP, 20 sep. 2026
Eerste lezing: Jesaja 55, 6-9
Evangelie: Mattheus 20, 1-16a
Lees of print je de overweging liever als PDF? Die vind je hier.
Hier vind je alle overwegingen.
Overweging
Wanneer is iets genoeg? Dat lijkt een eenvoudige vraag. Maar wie boodschappen doet, merkt al snel dat het antwoord niet zo eenvoudig is. Eén pak koffie is misschien genoeg, maar als je er in de aanbieding drie koopt hoef je er soms maar twee te betalen. Een jas hebben we eigenlijk nog wel, maar die andere staat toch ook mooi. En als we tevreden denken dat we alles hebben wat nodig is, komt er alweer een reclame voorbij die ons vertelt wat er blijkbaar nog ontbreekt.
Ook in ons dagelijks leven kan ‘genoeg’ een lastig woord zijn. Wanneer hebben we genoeg gedaan? Wanneer is ons huis voldoende op orde? Zijn we een ‘goed genoeg’ vader of moeder?
Zijn we een ‘goed genoeg’ partner of vriend? Wanneer mogen we zeggen: vandaag is het goed zo?
Misschien is ‘genoeg’ wel een van de moeilijkste woorden van onze tijd. We leven in een wereld die ons steeds opnieuw aanspoort: meer bezit, ánder bezit, een snellere fiets, een nieuwe reiservaring, meer gemak, meer bereik. Alsof het leven pas geslaagd is wanneer er steeds iets bij komt. Maar ergens in ons hart weten we ook dat méér niet automatisch betekent dat we ook rekening houden met de mensen en de wereld om ons heen. De lezingen en het thema van vandaag nodigen ons uit om op een andere manier naar het leven te kijken.
Jesaja spreekt over de Eeuwige die zegt: ‘Mijn gedachten zijn niet uw gedachten, uw wegen zijn niet mijn wegen.’ God kijkt anders dan wij. God rekent anders dan wij. Dat horen we ook in het evangelie. Jezus vertelt over arbeiders in een wijngaard die niet allemaal even lang hebben gewerkt maar aan het einde toch hetzelfde ontvangen. Dat roept vragen op. Is dat wel eerlijk?
Hoe zit het met inzet, verdienste en beloning?
Maar het verhaal heeft met méér te maken dan met arbeid en uitbetaling. Zeker als we ons realiseren dat Jezus dit verhaal vertelt om iets van het koninkrijk van God duidelijk te maken. Het ‘koninkrijk van de hemel’ zelfs, zo staat er al in de eerste zin!
Het moge duidelijk zijn; Gods maatstaven zijn anders dan de onze. Daar waar God regeert, daar waar alles en iedereen eenduidig op het goede gericht is, daar gelden andere wetten. Dan zijn we geen concurrenten, maar leven we gezamenlijk. Daar gaat het niet om wat wij bezitten of wat we presteren, maar daar gaat het om goed leven voor mens en dier, op een schone aarde.
En ja, die aarde, die prachtige natuur daar zijn we allemaal zoveel van gaan houden dat we het “Gods schepping” zijn gaan noemen. Maar ondertussen hangt de lucht vervuild boven het land. Hitte en droogte nemen toe. Oceanen verstikken in plastic. Stormen en bosbranden worden heviger. Overstromingen verwoesten huizen. Het leven in de zee vermindert door de opwarming van het water. En de zeespiegel stijgt. Het groei- en bloeiseizoen begint steeds vroeger en daardoor sterven steeds meer dieren- en plantensoorten uit.
Gods schepping noemen we dat!
Maar het ging toch om “goed leven” voor mens en dier op een schone aarde? Wat is daar dan voor nodig? Nou, ik kan u zeggen, met zonnepanelen alleen gaan we het niet redden. Want de vervuiling zit ook voor een stuk in ons hoofd! Dat de mens het milieu niet spaart wisten we al. Het klimaat, én de mensen in armere landen, betalen samen de prijs van onze hebzucht. En uiteindelijk zwemmen we als rijke westerlingen ook zelf in onze eigen fuik. We zijn door eigen schuld beland in een klimaatcrisis.
Maar hoe nu verder?
Zelfs de koning noemt in zijn troonrede afgelopen week de zorg om het klimaat amper tot niet. De plannen en ambities van het kabinet tot verduurzaming lijken te stagneren. En dat terwijl vorige zondag nog 40.000 mensen in Amsterdam samenkwamen voor de Klimaatmars.
Wie blijft dan wijzen op goed leven voor mens en dier? Ik wil in dit verband de Laudato si-alliantie noemen. In navolging van paus Franciscus roept de Laudato si-alliantie iedere gelovige en alle mensen van goede wil op tot een ecologische bekering. D.w.z.: rechtvaardigheid en verbondenheid tussen arm en rijk, in plaats van ik-gerichtheid. Soberheid en nederigheid in plaats van de wegwerpcultuur. Het gaat erom dat we ons realiseren dat mens en natuur samen één geheel vormen, dat we afhankelijk zijn van elkaar. Niet alleen ménsen delen in broeder- en zusterschap maar ook alles waaruit onze schepping is opgebouwd. We leven op onze planeet in een alomvattend ecosysteem van mensen, dieren, planten en wateren we dienen elkaar ruimte te gunnen.
Een uitgangspunt voor ons hierbij zou kunnen zijn: ‘’leven van genoeg”. Dat is niet: iedereen moet maar met minder genoegen nemen. Maar het betekent dat niemand te weinig zou mogen hebben om menswaardig te leven. En vervolgens dat wie veel heeft, zich afvraagt of minder consumeren, meer repareren, eenvoudiger leven en bewuster kiezen, niet juist méér leven kan opleveren. Eenvoud is niet alleen een beperking, het kan ook ruimte geven voor rust, tijd, sociale contacten, creativiteit, gezondheid en betekenis. Genoeg is dan niet het einde van de vreugde, maar juist een weg ernaartoe.
Genoeg ruimte voor wie sterk is én voor alles wat kwetsbaar is. Genoeg toekomst voor wie zich zorgen maakt. Genoeg liefde voor alles wat leeft om ons heen. Als wij zó onze aarde koesteren, als we leven van genoeg, dan zal de Eeuwige met ons zijn. En hebben we meer dan genoeg!
